TELESKOBUN İCADI

Emine Gül NAKAŞ tarafından yazıldı.. Yayınlanma Astronomi ve Uzay Bilimleri

Teleskobu Kim İcat Etti?

Kesin olarak bilen yok. İlk teleskoplar 16. yüzyıl sonlarından, hatta belki daha öncesinden itibaren ortaya çıktı. Ancak çok basitlerdi.

Teleskop sözü (“uzak görme borusu”) ilk kez Hollandalı gözlük yapımcısı Hans Lipperhey’a ait 25 Eylül, 1608 tarihli patentte yer alır.

Yaklaşık 1570′de Almanya, Wesel’de doğan Lipperhey, cam endüstrisiyle ünlü Hollanda liman kasabası Middelburg’da yaşadı/çalıştı. İşi için uygundu.

Lipperhey 2 Ekim, 1608′de Lahey’de prens Maurits ve Hollanda Adalet Bakanı’na aygıtının tanıtımını yaptı. Prens heyecanlanmıştı.

Nedeni: Hollanda Cumhuriyeti – İspanya İmparatorluğu savaşı. Kule teleskobu ile uzak düşman birlikleri görülebilirdi. Denizde de yararlıydı.

Ancak aynı icat iddiasında başkaları da vardı: Zacharias Janssen (yine Middleburg’lu bir gözlükçü) ve Alkmaar’lı bilimci Jacob Metius.

Sonuç: Hiçbir zaman patent verilemedi. Fakat Lipperhey’in tanıtımı sayesinde buluşun haberi hızla Avrupa’ya yayıldı.

1609 yazınca İngiliz gökbilimci Thomas Harriot Ay’ın ilk teleskopik çizimlerini yaptı. Yayımlanmadı; ancak 20. yy’da keşfedildi.

Kısa süre sonra İtalyan fizikçi/gökbilimci Gelileo Galilei Hollandalıların buluşunu duydu. Hemen çok daha iyi teleskoplar yaptı.

Galileo Ay dağlarını, Güneş lekelerini, Jüpiter uydularını, Venüs evrelerini, Satürn “kulaklarını” (halka olduğu anlaşıldı) vb. keşfetti.

Galileo’nun keşiflerini içeren Sidereus Nuncius’un (“Yıldızların Habercisi”, Mart 1610) basımı, modern teleskobik gökbilimin doğumu sayılır.

Akabinde teleskop, özellikle Johannes Kepler (Almanya) ve Christiaan Huygens (Hollanda) tarafından çok geliştirildi. Yeni keşifler yapıldı.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Benzer İçerikler