Boşaltım

ŞEVVAL NUR DEMİR tarafından yazıldı.. Yayınlanma 4. Sınıf Fen ve Teknoloji Konu Anlatımı

BOŞALTIM

Atık Maddelerin Vücudumuzdan Atılması

Vücudumuzun her yerinde enerji üretilir. Enerji üretilirken atık maddeler oluşur. Bunlardan karbondioksit ve su buharını akciğerler yoluyla soluk vererek dışarı atarız.

Sindirim sonucu oluşan katı atıklar ise bağırsaklar yoluyla anüsten dışarı atılır.

Bunların yanında vücudumuzdan atılması gereken zararlı maddeler ve fazla su boşaltım organları ile dışarı atılır.

Vücudumuzda oluşan atık maddeler dışarı atılmalıdır. Aksi takdirde vücudumuzun işleyişi bozulur.

Boşaltım Organ ve Yapıları

1. Böbrekler, bel hizasında omurganın iki yanında bulunurlar. Şekilleri fasulyeye benzer. Böbrekler vücudumuzun süzme organlarıdır. Tüm kanımız böbreklerimizden geçerek süzülür. Bu sırada kan zararlı maddelerden temizlenir.

2. Kanın böbreklerde süzülmesi sonucu oluşan idrar üreter denilen bu boruya geçer. Üreter (idrar kanalı) bu sıvıyı idrar kesesine taşır.

3. Böbreklerden gelen idrar burada toplanır. İdrar kesesi (mesane) yaklaşık 600 ml idrar toplayabilir.

4. İdrar kesesinde oluşturulan basınçla idrar, üretra denilen idrar borusuna pompalanır. İdrar buradan dışarı atılır. 

Derimiz de terleme yoluyla boşaltıma yardımcı olur. İçerisinde su ve madensel tuzlar olan ter derimizdeki gözeneklerden atılır. 

Boşaltım Nasıl Gerçekleşir ?

Enerji oluşumu sonucu ortaya çıkan zararlı maddeler ve vücudumuzdaki fazla su kana karışır. 

* Kan, böbreklerden geçerek süzülür. Süzme işini böbreklerin iç kısmında bulunan özel süzme cisimcikleri gerçekleştirir. Bir böbrekte bunlardan yaklaşık bir milyon tane bulunur. Bu yolla temizlenen kan kalbe giderek tüm vücuda dağıtılır. 

*  Kanın süzülmesi sonucu böbreklerde oluşan zararlı ve ihtiyaç fazlası su, idrar olarak adlandırır. İdrar, idrar kanalı ile idrar kesesine aktarılır.

* İdrar kesesi dolmaya başlayınca oluşan basınçla tuvalete gitme ihtiyacı hissederiz. İdrar buradan idrar borusuna pompalanır. İdrar borusu ile de dışarı atılır. 

Boşaltımda Görevli ve Yardımcı Organlar

Vücudumuzdaki asıl boşaltımı boşaltım organlarımız sağlar. Ancak başka organlarımız da artık maddelerin atılmasını sağlayarak boşaltım organlarına yardımcı olur. Bunlar; deri, akciğer ve karaciğerdir.

Deri: Terleyerek vücudumuzdaki suyu ve suyla birlikte bazı maddeleri atar.

Akciğer: Solunum atığı olan karbondioksiti ve bir miktar suyu dışarı atar. 

Karaciğer: Çok zehirli olan protein atığını (amonyak) daha az zehirli olan üre ve ürik aside dönüştürerek boşaltıma yardımcı olur.

Sindirim kanalı: Sindirimden geriye kalan artıkların ve posa diye adlandırılan sindirilmemiş maddelerin vücuttan dışarı atılmasını sağlar. Bu işlem boşaltım işlemi ile karıştırılmamalıdır.

Böbreğin Sağlığı

Vücudumuzda belimizin sağında ve solunda olmak üzere iki tane böbreğimiz bulunur. Böbreklerimiz çalışmazsa kanımızda zehirli maddeler birikir. Zehirlenme tehlikesi ortaya çıkar. Bu nedenle böbreklerimizin sağlığı bizim için çok önemlidir. Böbreklerimizin sağlığını koruyabilmek için yerine getirmemiz gereken koşullar vardır.

1. Üşütmemeliyiz.

 2. Vücudumuzu ve yaşadığımız ortamı temiz tutmalıyız.

3. İdrarımızı uzun süre tutmamalıyız.

4. Yeterince su içmeliyiz. Yaşımıza, enerji tüketimimize uygun olarak sıvı almalıyız.

Bu, yetişkin bir insan için günde yaklaşık 2 litredir.

Sigaranın Bireye ve Topluma Verdiği Zararlar

Tütünden yapılan sigaranın içinde yaklaşık 4000 tane zararlı madde vardır. Bu maddelerden nikotin bağımlılığa neden olur. Karbonmonoksit gazı da bu maddelerden biridir. 

Sigara; 

•Solunum yollarını tahriş ederek bronşit ve astım gibi hastalıklara,

•Akciğer ve gırtlak kanserine,

•Kalp ve damar hastalıklarına,

•Mide hastalıkları ve sindirim bozukluklarına neden olur.

Yapılan araştırmalar sigaranın insan ömrünü azalttığını göstermiştir.

Sigara içenler, yalnızca kendilerine değil, çevrelerindeki insanlara da zarar verirler. Pasif içici olarak adlandırılan bu insanlar sigara içenler gibi sigaradan zarar görürler. Bunlar genellikle bebekler ve çocuklardır. Pasif içicilerde nefes darlığı, öksürük ve boğazda yanma rahatsızlıkları görülür.

Sigaradan çıkan dumanlar havayı, atılan kül ve izmaritler de çevreyi kirletir.

Sigara almak için harcanan paralar hem kişilere hem de ülke ekonomisine zarar verir.

Alkolün Zararları

Alkol, vücudumuzda alkol sorununa neden olur. çok alkol alan insanlar, yürümede ve konuşmada zorluk çekerler.

Alkollü insanlar kendilerini kontrol edemedikleri için davranışlarıyla çevrelerini rahatsız ederler. 

Alkollü araç kullanan sürücüler, trafik kazalarına ve kazalar sonucunda insanların yaralanmasına ya da ölümüne neden olurlar.

Sürekli alkol alan insanların karaciğer, mide, bağırsakları, kalp, beyin ve sinirleri zarar görür. Alkol de sigara gibi bağımlılık yapar. Alkol bağımlılığı bir hastalıktır. Kurtulmak için tedavi görmek gerekir. 

Alkol kullanımı aile ve ülke ekonomisine de zarar verir. 

Sağlıklı yaşam için neler yapmalıyız?

•Sigara ve alkol kullanmamalıyız.

•Sigara içilen ortamlardan uzak durmalıyız.

•Düzenli spor yapmalıyız.

Spor, vücudumuzun dayanıklılığını arttırır. Böylece sağlıklı ve dinç kalırız.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile