Oksijenli ve Oksijensiz Solunum

Muhammed Ali tarafından yazıldı.. Yayınlanma 10. Sınıf Biyoloji Konuları

I-OKSİJENSİZ SOLUNUM:

 

           Canlıların enerji ihtiyacı hayati bir önem taşıdığından kısa bir süre bile enerji üretemezlerse ölüm meydana gelir.

 

             ATP üretimi sadece oksijenle gerçekleşmeyebilir.Oksijenin yeterli olmadığı durumlarda ve oksijensiz ortamlarda oksijensiz solunum yani fermantasyon (mayalanma)yoluyla ATP üretilir.

 

Fermantasyon sonucunda organik moleküller, etil alkol ve laktik asite kadar parçalanırlar.

 

Fermantasyonu tanımlamak gerekirse:

 

Fermantasyon;oksijensiz ortamda organik bileşiklerin enzimler yardımıyla yıkılarak basit bileşenlere(etil alkol ve laktik asite) ayrılması ve böylece ATP üretilmesidir.

 

             Fermantasyonda ATP kazanımı çok azdır.Bu nedenle sadece basit yapılı ve ilkel organizmalar oksijensiz solunumu kullanırlar. Örneğin;sütün yoğurda dönüşmesini sağlayan bakteriler,bağırsak bakterileri oksijensiz solunum yaparlar

 

Hem oksijenli hem oksijensiz solunumda önce glikoliz olayı gerçekleşir.Glikoliz;glikozun çeşitli enzimlerle prüvata kadar parçalamasına denir.Ortamdan 2 ATP alınarak glikoliz olayı başlatılır.

 

Glikoliz olayı şu şekilde gerçekleşir.

 

1-6 Clu glikoz ortamdan 2 ATP parçalayarak aktif ve daha kolay parçalanan 6 C’lu fruktoza dönüşür.

 

2-6 C’lu fruktoz ikiye ayrılarak 3 C’lu iki bileşik haline gelir.Bu bileşiklere PGAL(fosfogliser aldehit)denir.

 

3-Hidrojen ve oksijen tutucu bir koenzim olan NAD(nikotin amit adenin di nükleotit) ,PGAL lerden 2 hidrojen alır.NADH2 haline gelir.

 

4-PGAL moleküllerinden hidrojenin ayrılmasıyla açıkta kalan uçlara inorganik fosfatlar bağlanır.

 

5-3 Clu 2fosfatlı PGAL bileşikleri birer fosfatını ADP ye aktararak 2 ATP oluşturur.

 

6-Geriye kalan 3 C’lu ve bir fosfatlı PGA lar kalan fosfatlarını da ADP ye aktarır.2ATP daha oluşur.

 

7-Fosfatlar aktarıldıktan sonra oluşan 3 Clu iki mol maddenin adı prüvat(prüvik asit)tır.

 

            Glikoliz olayında 2 ATP harcanır ve 4 ATP kazanılır.Net kazanç 2 ATP dir.

 

 

 

Fermantasyon sırasında Fermantasyon yani oksijensiz solunum iki şekilde gerçekleşir:

 

A-ETİL ALKOL FERMANTASYONU:

 

               Glikolizin son ürünü olan prüvattan etil alkol meydana gelmesiyle oluşan fermantasyondur.Etil alkol fermantasyonuyla üzüm suyu şaraba,arpa suyu bira ve rakıya dönüşür.

 

Glikoz+2 ATP---------enzim--------à2 etil alkol+2CO2+4ATP

 

Etil alkol fermantasyonu şöyle gerçekleşir:

 

1-Prüvattan bir CO2 ayrılarak asetaldehit oluşur.

 

2-Asetaldehit NADH2 deki hidrojenleri alarak etil alkole dönüşür.

 

3-NAD serbest kalır.

 

B-LAKTİK ASİT FERMANTASYONU:

 

            Glikoliz sonunda prüvata farklı enzimler etki etmesiyle laktik asit meydana geliyorsa bu fermantasyona laktik asit fermantasyonu denir. Alkol fermantasyonuyla hemen hemen aynıdır.Sadece enzimler farklıdır.Sütü yoğurda dönüştüren bakteriler,yiyeceklerin ekşimesini sağlayan bakteriler bu fermantasyonu kullanırlar.

 

Glikoz+2 ATP-----------enzim------àLaktik asit+4ATP

 

            Laktik asit fermantasyonu sadece ilkel canlılarda görülmez.Bazen yüksek yapılı canlılar olan hayvanlarda çizgili kaslarda oksijen eksikliğinde de yapılabilir.Kaslarımız fazla çalıştığında oksijen yetersizliği görülerek laktik asit fermantasyonu meydana gelir.Oluşan laktik asit yorgunluğa neden olur.Dinlenme durumunda hücrelere yeterli oksijen geldiğinde laktik asit oksitlenip atılır.

 

            Laktik asit fazla üretilirse beyne giderek uyku merkezini uyarır.Yorulduğumuzda veya yoğurt yediğimizde uykumuzun gelmesinin nedeni budur.

 

 

 

***Oksijensiz solunumda glikoz yerine aminoasit,yağ asiti ve gliserol de kullanılabilir.Kullanılan organik maddenin çeşidine göre fermantasyonun son ürünleri ve enerji kazancı da farklı olur.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile